گزارش/ آینده "هنر" و "اقتصاد هنر" در مناطق آزاد روشن است

محمد علي زم، معاون فرهنگي، اجتماعي و گردشگري دبيرخانه شورايعالي مناطق آزاد، علي مرادخاني، معاون امور هنري وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، سيد محمد بهشتي، رئيس پژوهشگاه ميراث فرهنگي و گردشگري، عليرضا سميع آذر، مدير حراج تهران و مرتضي كاظمي، مشاور وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي در اقتصاد فرهنگ و هنر گردهم جمع شدند تا درباره هنر و اقتصاد هنر در مناطق آزاد گفتگو کنند.

هم چنين، به منظور ايجاد تعامل هرچه بهتر با سازمان ها و نهادهاي ديگر فرزاد طالبي مديركل دفتر موسيقي، مهدي شفيعي، مديركل هنرهاي نمايشي، بهرام جمالي، رييس انجمن موسيقي ايران، پيمان شريعتي، رييس مجموعه تئاترشهر از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي به همراه سيد احمد محيط طباطبايي، رييس كميته ملي موزه هاي ايران (ايكوم)، نيز در این گردهمایی حضور پیدا کردند تا اهمیت این نشست بیش از پیش نمایان شود.

در این نشست که توسط حمیدرضا اردلان مدیر هنری دبیرخانه شورایعالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی اجرا و برنامه ریزی شده بود؛ معاونین و مدیران فرهنگی ـ هنری سازمان های مناطق آزاد کشور برنامه ها و فعالیت های این حوزه در هر یک از مناطق آزاد هفتگانه را ارائه دادند.

شورای راهبردی هنر یک رکن مشورتی است
حميدرضا اردلان در هدف از برگزاري اين نشست را تشريح اهداف و ويژگي هاي شوراي راهبردي هنر مناطق آزاد كشور عنوان كرد و افزود: شورای راهبردی هنر مناطق آزاد كشور یک رکن مشورتی است که در وهله اول می خواهد میان دارایی های کشور و دارایی های مناطق آزاد پیوستگی و همبستگی ایجاد کند. کار این شورا سیاست گذاری و مشاوره در حد کلان است كه به نتایج برنامه ها و عملکردها هم نگاه ويژه دارد.

اردلان به هنر به عنوان يك جريان نظارتي اشاره كرد و گفت: هنر در کشور ما به طور جدی تأثیری در زندگی مردم و جامعه ندارد. تطابق های اقتصادی، فرهنگی و سیاسی برنامه های هنری در کشور ما ارگانیک نیست و در کالبد برنامه های کلان کشور دیده نمی شود. در مناطق آزاد که قرار است الگوسازی در این زمینه ها صورت بگیرد، انواع المان های حاضر در جامعه ضروری است که بحث هنر و فرهنگ جزو کالبدی برنامه های کلان مناطق آزاد شود. برای این کار نیاز است یک شورای راهبردی با اهدافی که ذکر شد در مناطق آزاد شکل گیرد.

وي با بيان اينكه شورای راهبردی هنر، مسئوليت ابلاغ سیاست گذاری ها و روش ها را در مناطق آزاد كشور عهده دار است افزود: شوراي راهبردي هنر وظيفه سیاست گذاری را برعهده دارد اما روش ها و مسايل اجرايي آن در مناطق آزاد اتفاق مي افتد كه با مشورت این شورا انجام شود.

مدير هنري دبيرخانه شورايعالي مناطق آزاد و ويژه اقتصادي كشور ادامه داد: اجرا با سازمان های مناطق آزاد است. ما از سیاست های کلان مناطق آزاد و اسناد بالا دستی مرتبط با بحث های کلان مناطق آزاد و  منشور فرهنگی معاونت فرهنگي دبيرخانه پیروی می کنیم.

اردلان به وظايف شوراي راهبردي هنر مناطق آزاد اشاره كرد و افزود: از جمله وظايف اين شورا مي توان به نظارت تخصصی بر فرآیند تدوین برنامه های کلان هنری، ارائه پیشنهاد در صورت نیاز، اظهار نظر در مورد ارجاعات به این شورا، پی ریزی و تاسیس بعضی میزگردها و جلسات تخصصی، بررسی و نقد نتایج برگزاری برنامه های هنری و ارزیابی و توجه به شاخص هایی که می تواند معیار پیشرفت یا پس رفت عملکرد مناطق آزاد كشور است، اشاره كرد.

وی اضافه کرد: شورای راهبردی یک فکر منسجم است برای راهبردهایی که می توانیم با کمک هم آن را اجرا کنیم.

اردلان گفت: ایجاد پیوستگی ها و وابستگی ها و نیز گفتگو میان جامعه هنری کشور و هسته ها با محافل هنری و ارتقاء بینش و محتوای معنایی و صوری حاصل از برنامه های هنری در مناطق آزاد از طریق مشاوره و بررسی برنامه و فعالیت ها از جمله اهداف برگزاری این شورا است.

تاثیرگذاری در راستای تقاضاسازی
معاون فرهنگی، اجتماعی و گردشگری دبیرخانه شورایعالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی در این نشست گفت: هر پدیده ای اگر بخواهد تاثیر گذار شود باید نسبت به خود تقاضا سازی کند و پدیده هایی که قدرت تقاضا نداشته باشند پایداری نخواهند داشت.

حجت الاسلام والمسلمین محمدعلی زم ادامه داد: شاخص های رشد و پیشرفت در نظام های عرضه و تقاضا شناخته و ارزش گذاری می شوند. روح، تعریف و ماهیت اقتصاد از دل نظام عرضه و تقاضا بیرون می آید و تا یک نظام عرضه و تقاضا برای فرهنگ و هنر درست نکنیم نمی توانیم بحث از اقتصاد فرهنگ بکنیم.

وی ادامه داد: رسیدن به مقام تفاضا نیازمند دانستن و فهماندن عناصری است که عمدتا حول سه کلمه شکل می گیرد : میل ـ نیاز ـ مصلحت که اختصارا آن را "منم" می نامیم. باید فرهنگ و هنر در مناطق آزاد را ببریم در این سه قالب تقاضا.

زم اظهار داشت: موفقیت ها در پرتو تقاضا آفرینی و تقاضا سازی است. اقتصادی شدن هنر و فرهنگ نیازمند متقاضی داشتن آن است. تقاضاسازی هنر در چارچوب "منم نمایی" یا "منم پروری" است.

مناطق آزاد به دنبال اهداف جدید در مسائل هنری باشند
معاون امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: برای فعالیت های هنری مابه ازای اقتصادی پیدا کنیم.

علی مرادخانی که در شورای راهبردی هنر مناطق آزاد کشور حضور یافته بود گفت: تشکیل انجمن ها و ساز و کارهای فرهنگی و هنری در مناطق آزاد با لحاظ قرار دادن شرایط متفاوت هر یک از مناطق، راه را برای اجرای برنامه  های فرهنگی هموار می کند.

وی ادامه داد: مناطق آزاد می توانند به عنوان پایلوت برنامه های فرهنگی ـ هنری در کشور معرفی شوند و وقتی شرایط اجرای فعالیت های فرهنگی در سرزمین اصلی فراهم شد می توان آن را نه تنها در کشور بلکه به صورت بین المللی اجرایی کنیم.

مرادخانی افزود: امیدوارم "اقتصاد هنر" و "دیپلماسی فرهنگی" در مناطق آزاد پایه گذاری شود و این دو مقوله به عنوان نماد فرهنگ و هنر در کل کشور تعمیم داده شود.

لزوم معرفی فرهنگ سواحل خلیج فارس به دنیا
دکتر سید محمد بهشتی ریيس پژوهشگاه ميراث فرهنگي و گردشگري در این نشست گفت: مناطق آزاد مثل تنگه هرمز می توانند نقش "دروازه ای" را ایفا کنند. در خلیج فارس جزایر ایرانی که منطقه آزاد هم هستند جزو بهترین ها هستند که امیدواریم از این ظرفیت ها بهترین استفاده را ببریم.

وی افزود: مزیت ایرانی ها خلاقیت است. تلاش نکرده ایم از این خلاقیت ها استفاده کنیم و نگاه و توجه ما در صنعت و بسیاری از حوزه ها به غرب بوده است. در دوران مدرن به دنبال صنایع دیگران رفته ایم و توجهی به داشته های خودمان نکرده ایم.

بهشتی تاکید کرد: مناطق آزاد کشور دروازه سرزمینی است که آورده ای دارد که جهان خریدارش است.

وی ادامه داد: در سواحل خلیج فارس و دریای عمان فرهنگی وجود دارد به نام فرهنگ سواحل. ضرورت مجادله برای نام خلیج فارس چیست؟ ما با فرهنگ سواحل می توانیم خلیج فارس را معرفی کنیم.

ریيس پژوهشگاه ميراث فرهنگي و گردشگري با اشاره به لزوم برگزاری جشنواره ای با موضوع فرهنگ سواحل در جنوب کشور گفت: برگزاری این جشنواره می تواند از هر برهانی قاطع تر باشد که اینجا خلیج فارس است. فرهنگ سواحل می تواند گردشگر واقعی را جذب کند نه اینکه در ایام گرم سال با برگزاری جشنواره ها گردشگر را فقط برای خرید جذب کرد.

مناطق آزاد می توانند میزبان بازارهای خرید آثار هنری باشند
مدیر حراج تهران و نماینده حراج کریستیز در ایران در شورای راهبردی هنر مناطق آزاد کشور گفت: مناطق آزاد کیش و قشم می توانند با بهره گیری از تجربیات حراج تهران نسبت به راه اندازی بازارهای خرید آثار هنری اقدام کنند.

علیرضا سمیع آذر تاکید کرد: مناطق آزاد ایران می توانند به کانون تبادلات فرهنگی تبدیل شوند. بازارهای خرید آثار هنری در مناطق آزاد ایران نه تنها به صورت منطقه ای بلکه به صورت ملی می توانند امکان فعالیت داشته باشند.

وی ادامه داد: باید با برگزاری رویدادهای مهم فرهنگی و هنری در مناطق آزاد از سرمایه های موجود در این مناطق در حوزه فرهنگ و هنر استفاده شود.

احمد محیط طباطبایی رييس كميته ملي موزه هاي ايران (ايكوم) هم  در شورای راهبردی هنر مناطق آزاد بر اهتمام این مناطق بر نقش و جایگاه موزه ها به ویژه موزه های مردم شناسی در مناطق آزاد تاکید کرد و گفت: موزه ها امروزه می توانند موتور توسعه اقتصادی و گردشگری باشند.

وی در این نشست هم چنین بر لزوم توجه بیشتر به ظرفیت های تاریخی و طبیعی مناطق آزاد کشور تاکید کرد.

هم چنین در این نشست مرتضی کاظمی مشاور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در اقتصاد فرهنگ و هنر درباره اقتصاد خلاق به ایراد سخنرانی پرداخت.

معاونین و مدیران فرهنگی سازمان های مناطق آزاد چه گفتند؟
ابراهیم نصیری مدیر فرهنگی سازمان منطقه آزاد ارس از ایجاد اولین سینمای دیجیتال در ارس خبر داد و در عین حال تاکید کرد: ارس با کمبود زیرساخت های نمایش آثار هنری و سینمایی روبروست و سازمان منطقه آزاد ارس برای رفع این نقیصه تلاش می کند.
وی ادامه داد: در منطقه آزاد ارس برای صادرات محصولات فرهنگی، هنری و صنایع دستی مشوق هایی در نظر گرفته شده است.

مرتضی نعمت زاده معاون فرهنگی سازمان منطقه آزاد اروند هم در این نشست گفت: دو سالن سینمایی جدید و بازسازی شده به مجموعه سالن های نمایشی آبادان و خرمشهر ظرف یک ماه اخیر اضافه شده است و اجرای نمایش های موضوعی همزمان با هفته دفاع مقدس و فتح خرمشهر هم در دستور کار قرار گرفت. ضمن اینکه دو سالن جدید پلاتو و تئاتر در اروند ساخته می شود.
وی ادامه داد: موزه هنرهای معاصر آبادان به عنوان یکی از قدیمی ترین موزه های کشور از سال گذشته آغاز به کار کرد و برنامه های فرهنگی و هنری در آن اجرا می شود.

مهدی کاظمیان مدیر فرهنگی و هنری سازمان منطقه آزاد انزلی در شورای راهبردی هنر مناطق آزاد کشور در تئاتر شهر گفت: پردیس صنایع دستی به عنوان بزرگترین پردیس صنایع دستی کشور در منطقه آزاد انزلی راه اندازی می شود.
وی از ساخت موزه بین المللی عروسک در این منطقه خبر داد و از برنامه های این سازمان برای توسعه صادرات محصولات فرهنگی به ویژه صنایع دستی به عراق و امارات گفت.

علیرضا کمساری مدیر فرهنگی سازمان منطقه آزاد قشم دیگر سخنران این نشست بود.
آغاز به کار دالان دائمی هنر در جزیره قشم، فعالیت 22 موسسه فرهنگی ـ هنری و ثبت مراسم نوروز صیاد، ساز عود و ایحاد خانه ساز عود را از جمله برنامه هایی معرفی کرد که در قشم اجرایی شده است.
وی هم چنین خبر داد که اولین سینمای قشم تا دهه فجر امسال به بهره برداری می رسد.

سعید دهقان مدیر فرهنگی سازمان منطقه آزاد کیش هم گفت: مسابقه مجسمه های شنی و ساحلی در کیش تبدیل به یک اتفاق فرهنگی ثابت شده است.
وی ادامه داد: برگزاری اولین جشنواره موج کیش با شرکت بیش از 800 فیلم یکی از اتفاقات مهم سینمایی به ویژه در حوزه فیلم های کوتاه و مستند بود. بن خرید محصولات فرهنگی ـ هنری و صنایع دستی در "پیاده رو هنر" به گردشگران کیش اعطاء می شود/ این حرکت فرهنگی باعث تشویق هنرمندان جزیره کیش شده است.
دهقان درباره توسعه برنامه های مرتبط با موسیقی در  کیش گفت: جزیره کیش هم اکنون دارای یک گروه موسیقی مستقل است که متشکل از خواننده و نوازندگان کیشوند است.

فرزین حقدل معاون فرهنگی سازمان منطقه آزاد قشم که از مدیران با سابقه منطقه آزاد قشم است هم در این نشست تاکید کرد: فرهنگ و هنر تا اقتصادی نشوند پایدار نخواهد بود.
وی ادامه داد: برنامه ریزی های معاونت فرهنگی سازمان منطقه آزاد قشم بر اساس ایجاد اقتصاد فرهنگ و هنر در این منطقه است و با نگاه به آینده حرکت می کنیم. منطقه آزاد قشم از تجربیات همه صاحبنظران اقتصادی، فرهنگی و هنری استفاده می کند.
حقدل درباره نقد رسانه ها از عملکرد مناطق آزاد گفت: مناطق آزاد متاسفانه این روزها دچار نقدهای ناجوانمردانه در رسانه ها می شود. باید در این مورد بگویم تاکنون چه چیزی به مناطق آزاد داده اند که حالا از این مناطق طلب می کنند؟

نصیر بارکزهی معاون فرهنگی سازمان منطقه آزاد چابهار هم گفت: تدوین سند راهبردی فرهنگی ـ اجتماعی و گردشگری چابهار در حال آماده سازی است.  
وی ادامه داد: برگزاری اجلاس آیورا در چابهار نقطه عطفی در حوزه تعاملات بین المللی  و منطقه ای بود.
وی درباره فعالیت های سینمایی چابهار گفت: تفاهم نامه همکاری سینمایی میان چابهار و کشور عمان امضاء شده که به زودی یک فیلم سینمایی در چابهار ساخته می شود.

محسن فیض مدیر هنری سازمان منطقه آزاد ماکو که کارگردان تئاتر و دکترای ادبیات فارسی است هم در جمع صاحبنظران فرهنگ و هنر گفت: ایجاد هنرستان ماکو با جدیت پیگیری می شود.
وی ادامه داد:  تجهیز دفاتر انجمن های هنری در دستور کار معاونت فرهنگی سازمان منطقه آزاد ماکو قرار گرفته و مکان یابی و امکان سنجی تاسیس خانه هنرمندان منطقه آزاد ماکو در عمارت تاریخی باغچه جوق در حال پیگیری است.

هم چنین در این نشست یک روزه پرسش و پاسخ میان مدیران فرهنگی مناطق آزاد پیرامون برگزاری کنسرت های موسیقی با حضور فرزاد طالبی مدیر کل دفتر موسیقی وزارت ارشاد و بهرام جمالی مدیرعامل انجمن موسیقی برگزار شد.

در پایان این نشست معاونین و مدیران فرهنگی سازمان های مناطق آزاد کشور از سالن های نمایشی مجموعه تئاتر شهر بازدید کردند.  

گزارش: آمنه شهیدی ـ میثم غلامی

** لینک گزارش تصویری نشست

** گزارش تصویری در خبرگزاری ایسکا نیوز

** فیلم/ گزارشی از نشست شورای راهبردی هنر مناطق آزاد کشور